Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index Forum Eerste Wereldoorlog
Hťt WO1-forum voor Nederland en Vlaanderen
 
 FAQFAQ   ZoekenZoeken   GebruikerslijstGebruikerslijst   WikiWiki   RegistreerRegistreer 
 ProfielProfiel   Log in om je privť berichten te bekijkenLog in om je privť berichten te bekijken   InloggenInloggen   Actieve TopicsActieve Topics 

Richard M. Watt - Het einde van een keizerrijk

 
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Actieve Topics
Vorige onderwerp :: Volgende onderwerp  
Auteur Bericht
louis



Geregistreerd op: 6-10-2009
Berichten: 339
Woonplaats: Leiden

BerichtGeplaatst: 28 Jul 2015 18:30    Onderwerp: Richard M. Watt - Het einde van een keizerrijk Reageer met quote

Ik heb weer een boekje gelezen waarover ik hier nog geen bespreking aantrof, dit keer "Het einde van een keizerrijk - de Duitse Tragedie: Versailles en de Duitse revolutie" van Richard M. Watt. Het boek stamt uit 1968 en is een vertaling uit het Engels (oorspronkelijke titel "The King departs: the tragedy of Germany: Versailles and the German revolution"). Het is 376 pagina's netto en heeft daarbuiten eigenlijk helemaal niets te bieden, alleen een inhoudsopgave en een personenregister. Vrijwel geen noten, dit is dus duidelijk geen wetenschappelijk werk.

Het boek, zoals de subtitels aangeven, gaat over Versailles en over de binnenlandse situatie in Duitsland in de periode vlak na de oorlog, en houdt (op het nawoord na, waar wordt besproken hoe het de hoofdpersonen later verging), op bij de ondertekening van het verdrag van Versailles.

Het boek beschrijft in het eerste deel de hoofdpersonen die bij het opstellen van het verdrag van Versailles betrokken waren (met veruit de meeste aandacht voor Woodrow Wilson), en vervolgens hoe de onderhandelingen in zijn werk gingen. Duitsland was niet bij de onderhandelingen betrokken (de Fransen wilden dat niet, aangezien Talleyrand in 1815 had laten zien dat de verliezer, mits toegelaten tot de onderhandelingen, alles op zijn kop kon zetten). Dat is allemaal wel interessant om te lezen (m.n. hoe Wilson's idealen zover verwaterden dat, toen de Engelsen eindelijk met hem mee wilden gaan, hij zelf al niet meer wilde, maar dan zijn we al in deel 4).

Opvallend vond ik het volgende op pagina 43:

Quote:
De positie van Engeland op de Parijse conferentie was ongewoon in die zin dat twee van de belangrijkste doelstellingen, het onschadelijk maken van de Duitse operatieve oorlogsvloot en het uitschakelen van Duitse koloniale concurrentie, al waren vervuld. (...) Wat er nog overbleef aan doelen voor de Britse diplomatie bestond in hoofdzaak uit ereschulden aan de dominions en aan bepaalde geallieerden.


Mij viel dit op omdat het de vergaande Engelse doelen (en belangentegenstelling met Frankrijk) in het Midden-Oosten, waar Lloyd George veel aandacht aan heeft besteed, geheel negeert.

Ook trok het volgende op pagina 75 mijn aandacht. De Italianen claimden Fiume, maar een van de redenen van de Fransen en Engelsen om daar tegen te zijn was dat

Quote:
(...) wat de Italianen nu eisten, geen gebied was van een verslagen vijand, maar van het nieuwe 'Koninkrijk van Serven, Kroaten en Slowaken' - zoals JoegoslaviŽ toen werd genoemd - waarvan de regent, prins Alexander Karageorgewitsch (later koning Alexander I) in de oorlog de leider van ServiŽ, een geallieerde, was geweest. Geen geallieerd land kon erop bogen ServiŽ te hebben overtroffen in toewijding, vastbeslotenheid en vechtlust. De geallieerden hadden zeer veel te danken aan dit volk en zijn regent en het was hoogst onaangenaam dat ItaliŽ ten koste van hen compensatie wilde hebben.


Over ServiŽ: dat de geallieerden ServiŽ, het land dat de wereld Łberhaupt in deze oorlog had gestort, waarvan de soldaten alleen voor zichzelf hadden gevochten en dat per saldo relatief heel weinig aan de oorlog kon bijdragen (alleen al vanwege haar kleine gewicht) ergens dankbaar voor zouden moeten zijn, lijkt mij een bepaald gewaagde stelling. Ik vermoed dat bedoeld wordt dat de geallieerden een soort ereschuld aan ServiŽ meenden te hebben omdat ServiŽ relatief het hardst getroffen was door de oorlog.

Over ItaliŽ: als je leest dat de Engelsen alles in het werk stelden om de aan Japan gedane beloften te honoreren, terwijl Japan's bijdrage aan de oorlog beduidend kleiner was dan die van ItaliŽ, kan ik me iets voorstellen bij de onvrede van ItaliŽ (dit even los van het feit dat ook m.i. hun eisen apert onredelijk waren).

In het laatste (vierde) deel van het boek komen de Duitsers pas in het proces leidende naar het verdrag aan de orde, en de delen daartussen gaat er per saldo over wat de Duitsers in de tussentijd thuis en in het oosten deden. In essentie is dat het land redden van de Bosjewieken, en ingrijpen in Finland en de Baltische staten. Ook wordt daar besproken hoe de Polen zich gedroegen (misdroegen lijkt een beter passende term) en ook kort hoe de Fransen Hongarije in handen van de Bolsjewieken lieten vallen door een regering waar zij zaken mee konden doen niets te gunnen.

Maar de hoofdlijn in die twee delen van het boek gaat over de binnenlandse situatie in Duitsland in de laatste maanden van de oorlog en vervolgens het eerste half jaar erna. Het stuk over Versailles was op zich interessant, maar de delen over de Duitse binnenlandse situatie zijn fascinerend te noemen (voor iemand als ik die alleen de hoofdlijnen kende). Het beschrijft duidelijk hoe verdeeld de socialisten in Duitsland waren, hoe de Russen stookten in het land, hoe de revolutie verliep, hoe hij mislukte, en hoe lastig de situatie voor de regering was.

Op pagina 123 geschreven over de muitende matrozen in Kiel:

Quote:
Zodra er treinen aankwamen met troepen om Souchon [de militair gouverneur van Kiel - L] te helpen, begaven de matrozen zich in grote getale aan boord van de treinen en ontwapenden de verbijsterde soldaten, die hier niet op verdacht waren. Maar een commandant van den compagnie infanterie was slimmer dan de anderen. Hij liet zijn troep even voor de stad de trein verlaten en op 4 november liet hij ze Kiel binnen marcheren. In gesloten gelederen trokken de soldaten op naar het hoofdkwartier van Souchon, waar zij de wacht betrokken. De gedesorganiseerde matrozen verzetten zich niet. Zij waren uit het veld geslagen door deze infanterieveteranen die recht voor zich uitkeken onder het marcheren en wier met ijzer beslagen schoenen vonken sloegen uit de maat. Voor het ogenblik waren zij de enige gedisciplineerde en loyale troepen in Kiel en de matrozen hadden weinig van hen te vrezen. Delegaties arbeiders en matrozen waren op weg naar de andere havens (...). Binnen een dag of 2 zouden deze allen in opstand zijn, onder leiding van arbeiders- en matrozenraden.


Hier worden de matrozen "ongeorganiseerd" genoemd, terwijl ik uit de rest van het citaat juist de indruk krijg dat ze behoorlijk georganiseerd waren en gestructureerd werkten. Het is duidelijk geen strak geleide organisatie, maar om dit nu "ongeorganiseerd" te noemen gaat mij wat ver, Ik zou juist graag hebben gelezen wie dit organiseerde. Waarschijnlijk de matrozenleider Altelt, maar dat is niet duidelijk.

Duidelijk wordt wel dat de gematigde socialisten en de militairen (die eigenlijk niet bepaald vrienden waren) het land van de revolutie hebben gered en dat de situatie vaak echt hopeloos was voor hen. Al lezende bedenk je je vaak dat degenen die het land er doorheen hebben gesleept behoorlijk geniaal moeten zijn geweest. Vooral Noske en Ebert (bij de politici) en Groener (bij de militairen) komen er in dit boek positief vanaf.

In het slotdeel, dat weer over Versailles gaat, wordt fraai omschreven hoe chaotisch de totstandkoming van het verdrag in zijn werk ging en hoe de Duitsers, na een valse start, er toch in slagen heel wat twijfels over de redelijkheid van het verdrag te zaaien, met name bij de Engelsen. Maar dan is het nota bene Wilson die de Engelsen ervan weerhoudt om hem alsnog in zijn standpunten te steunen, omdat dat zou betekenen het hele proces opnieuw te doen, en omdat de Volkenbond dan wellicht het onderspit zou delven.

In het laatste deel wordt ook nog ingegaan op de zogeheten dolkstoot theorie (de Duitse politiek zou het leger een dolk in de rug hebben gestoken). Volgens de schrijver kreeg deze theorie wind in de zeilen omdat het verdrag van Versailles een zeer vergaande verkleining van het leger voorschreef, en de regering deed ook niet zoveel om de theorie te ontzenuwen (op aperte onzin ga je niet in als je zoveel belangrijks te doen hebt).

Wat vergezocht vond ik de enkele malen terugkerende stelling dat de Duitsers door het openbaar maken van het concept-verslag hun eigen glazen ingooiden, omdat, als de geallieerden dan iets zouden toegeven, iedereen zou kunnen zien dat ze hadden teruggekrabbeld, iets was ze natuurlijk niet wilden. Dit terwijl (zie hierboven) de Engelsen uit zichzelf uiteindelijk al gingen twijfelen aan de haalbaarheid van de vele eisen en bleek dat er sowieso eigenlijk geen wijzigingen van enige substantie meer mogelijk waren. Het lijkt mij dat daar dan uit volgt dat, hoe de Duitsers het ook hadden gespeeld, zij nooit substantiŽle wijzigingen doorgevoerd zouden hebben gekregen.

Al met al vond ik dit een zeer interessant boek voor wie wil lezen over de binnenlandse situatie in Duitsland in de maanden na de oorlog.


Laatst aangepast door louis op 28 Jul 2015 18:52, in toaal 2 keer bewerkt
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht
AOK4



Geregistreerd op: 10-11-2006
Berichten: 2397
Woonplaats: Wevelgem

BerichtGeplaatst: 28 Jul 2015 18:46    Onderwerp: Reageer met quote

Uiterst interessante boekbespreking! Ik zal het boek proberen te pakken te krijgen en het eens te lezen.

Ik zie dat er een herdruk was rond 2000.
Naar boven
Bekijk gebruikers profiel Stuur privť bericht Bekijk de homepage
Berichten van afgelopen:   
Plaats nieuw bericht   Plaats Reactie    Forum Eerste Wereldoorlog Forum Index -> Boeken en recensies Tijden zijn in GMT + 1 uur
Pagina 1 van 1

 
Ga naar:  
Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
Je mag geen reacties plaatsen
Je mag je berichten niet bewerken
Je mag je berichten niet verwijderen
Ja mag niet stemmen in polls


Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group